Jak wykonuje się biopsję tarczycy pod kontrolą USG?

Czym jest biopsja tarczycy?

Najczęściej wykonywana jest biopsja aspiracyjna cienkoigłowa, określana skrótem BACC lub BAC. Polega na pobraniu niewielkiej ilości materiału komórkowego z guzka tarczycy za pomocą bardzo cienkiej igły. Pobrany materiał trafia następnie do oceny cytologicznej, czyli badania komórek pod mikroskopem.

Biopsja nie jest zabiegiem usunięcia guzka. Jej celem jest określenie charakteru zmiany i ustalenie, czy wymaga ona dalszej obserwacji, powtórzenia badania, diagnostyki molekularnej, leczenia operacyjnego albo innego postępowania.

Kiedy lekarz kieruje na biopsję?

Nie każdy guzek tarczycy wymaga biopsji. Decyzję podejmuje lekarz na podstawie badania USG, wielkości zmiany, jej wyglądu, tempa wzrostu, objawów pacjenta oraz ewentualnych czynników ryzyka. Większą uwagę zwracają guzki o podejrzanych cechach ultrasonograficznych, na przykład nieregularnym kształcie, mikrozwapnieniach, obniżonej echogeniczności lub nieprawidłowych granicach.

Biopsja może być zalecona także wtedy, gdy guzek szybko się powiększa, powoduje ucisk, trudności w połykaniu, chrypkę lub gdy w wywiadzie występują czynniki zwiększające ryzyko chorób nowotworowych tarczycy. Ostateczna kwalifikacja zawsze powinna być indywidualna.

Jak przygotować się do badania?

Zwykle biopsja tarczycy nie wymaga szczególnego przygotowania ani bycia na czczo. Warto założyć wygodne ubranie z odsłoniętą szyją i zdjąć biżuterię z tej okolicy. Przed badaniem należy poinformować lekarza o przyjmowanych lekach, szczególnie przeciwkrzepliwych, przeciwpłytkowych oraz o zaburzeniach krzepnięcia.

Nie należy samodzielnie odstawiać leków. Jeśli konieczna jest modyfikacja leczenia, pacjent powinien otrzymać dokładne zalecenia od lekarza prowadzącego lub osoby wykonującej biopsję.

Przebieg biopsji krok po kroku

Pacjent leży na plecach, zwykle z lekko odchyloną głową. Lekarz przykłada głowicę USG do szyi, lokalizuje guzek i wybiera najlepsze miejsce pobrania materiału. Skóra jest dezynfekowana. Można zastosować znieczulenie miejscowe, choć przy cienkiej igle często nie jest ono konieczne.

Pod kontrolą obrazu USG lekarz wprowadza cienką igłę do guzka i pobiera materiał. Sam moment pobrania trwa zwykle kilka sekund. Często wykonuje się kilka wkłuć w różne części zmiany, aby zwiększyć szansę uzyskania reprezentatywnego materiału. Podczas badania pacjent powinien leżeć spokojnie, nie mówić, nie kaszleć i starać się nie przełykać w momencie pobrania.

Cała wizyta trwa zazwyczaj kilkanaście do kilkudziesięciu minut, natomiast samo pobranie jest krótkie. Po zakończeniu lekarz uciska miejsce wkłucia, zakłada ewentualny opatrunek, a pacjent może zwykle wrócić do codziennych aktywności.

Czy biopsja tarczycy boli?

Większość pacjentów porównuje biopsję do pobrania krwi lub krótkiego ukłucia. Może pojawić się uczucie ucisku od głowicy USG, niewielki ból w miejscu wkłucia lub tkliwość szyi przez kilka godzin lub 1-2 dni. Zwykle są to dolegliwości łagodne.

Po badaniu można stosować chłodny okład i lek przeciwbólowy zalecony przez lekarza. Należy skontaktować się z placówką, jeśli pojawi się narastający obrzęk szyi, silny ból, trudności w oddychaniu lub połykaniu, gorączka albo objawy infekcji. Takie sytuacje zdarzają się rzadko, ale wymagają oceny.

Jak odczytuje się wynik?

Wynik biopsji jest opisywany przez cytopatologa. Często stosuje się klasyfikację Bethesda, która porządkuje wynik od zmian łagodnych, przez niejednoznaczne, aż po podejrzenie lub rozpoznanie zmiany złośliwej. 

Wynik łagodny najczęściej oznacza dalszą kontrolę USG. Wynik niediagnostyczny może wymagać powtórzenia biopsji. Wyniki niejednoznaczne lub podejrzane są omawiane indywidualnie i mogą wymagać konsultacji endokrynologicznej, chirurgicznej, dodatkowych badań albo leczenia operacyjnego.